Giao thông trên cao và thành phố ít nhựa đường

Cơ sở hạ tầng của một thành phố hiện đại hầu như hoàn toàn hướng tới giao thông mặt đất. Đường sá và các tiện ích liên quan như bãi đỗ xe, trạm xăng, tiệm sửa chữa đang chiếm một phần diện tích khổng lồ trong không gian đô thị. Nếu suy ngẫm kỹ, cách tổ chức không gian này không chỉ gây tổn hại đến môi trường mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến kiến trúc. Hơn nữa, đường sá vẫn là một trong những hình thức sử dụng đất kém hiệu quả nhất. Những khoảng không gian rộng lớn trong các đô thị vốn đã chật chội nay lại biến thành các bề mặt kỹ thuật, bị tách rời khỏi vòng tuần hoàn tự nhiên và cộng đồng. Các hệ thống giao thông trên cao, chẳng hạn như tổ hợp vận tải đường ray dây UST, có thể đưa phần lớn lưu lượng giao thông lên trên mặt đất, qua đó giải phóng mặt đất cho các nhu cầu thiết thực hơn.

MỤC LỤC

Toggle

Không khí như một nguồn tài nguyên

Đối với các tổ hợp vận tải UST, ngay cả một quan niệm sáo rỗng như “mua không khí” cũng mang một ý nghĩa hoàn toàn mới. Điểm khác biệt cốt lõi của cơ sở hạ tầng giao thông cấp độ hai nằm ở việc nó có diện tích tiếp xúc tối thiểu với mặt đất. Trong logistics đường bộ, một tuyến đường cao tốc đòi hỏi phải liên tục giải phóng mặt bằng dọc theo toàn bộ chiều dài tuyến đường. Ngay cả một tuyến cao tốc tương đối hẹp cũng tạo ra một vùng đất rộng lớn không thích hợp cho con người hay tự nhiên sử dụng toàn diện. Và lưu lượng giao thông càng lớn, thì càng nhiều không gian phải bị tước đoạt khỏi môi trường đô thị và tự nhiên.

Đường sắt truyền thống cũng tạo ra hiệu ứng tương tự. Chúng đòi hỏi các phần nền đắp lớn, vùng an toàn, các nhà ga đồ sộ và các khu vực kỹ thuật rộng lớn. Hệ thống tàu điện một ray (monorail), bất chấp kiến trúc trên cao của các trụ đỡ, vẫn đòi hỏi những dầm và trụ cột khổng lồ được dựng lên trên mặt đất.

Các tổ hợp vận tải đường ray dây UST được thiết kế theo một phương thức hoàn toàn khác. Kết cấu đường ray của chúng tựa trên các tháp đỡ nhỏ gọn và tiêu tốn ít vật liệu hơn rất nhiều so với các cầu cạn monorail. Điều này có nghĩa là phần lớn diện tích mặt đất vẫn được giữ nguyên vẹn và có thể phục vụ cho các mục đích vượt ra ngoài chức năng nâng đỡ cấu trúc. Do đó, vận tải đường ray dây không chỉ biến đổi cách thức di chuyển của con người, mà còn chuyển đổi cả cấu trúc – và theo đó là cả diện mạo của thành phố.

Những bãi đỗ xe “mạ vàng”

Thật khó tin, nhưng trong các siêu đô thị hiện đại, một phần đáng kể môi trường đô thị lại dành riêng cho những chiếc xe đang đỗ. Các bãi đỗ xe chiếm không gian rộng lớn gần các trung tâm thương mại, văn phòng, khu dân cư và không gian công cộng. Ở nhiều thành phố, số lượng chỗ đậu xe đã tương đương với số lượng cư dân. Nếu chúng ta tính toán số tiền mà chúng ngốn từ ngân sách thành phố, thì chúng hoàn toàn xứng đáng được gọi là những bãi đỗ xe “mạ vàng”.

Với quá trình chuyển đổi sang các hệ thống giao thông tự động trên cao, nhu cầu về diện tích mặt đường nhựa khổng lồ như vậy sẽ giảm đi đáng kể. Những khu vực được giải phóng sẽ lập tức trở thành tài sản đô thị có giá trị. Thay thế cho các bãi đỗ xe sẽ là các mảng xanh, công viên, quảng trường, không gian công cộng, tuyến phố đi bộ và các khu đô thị nhỏ gọn. Kết quả là, thành phố sẽ chấm dứt việc đóng vai trò là một bãi chứa ô tô và một lần nữa trở thành một môi trường thoải mái cho cuộc sống con người.

Tác động môi trường

Không có gì bí mật khi nhựa đường được làm từ các vật liệu gốc dầu mỏ và có tác động sinh thái đáng kể. Nó phá vỡ quá trình trao đổi nước của đất, làm trầm trọng thêm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, cản trở hệ thống thoát nước và góp phần tạo ra các vùng nhiệt cục bộ làm tăng tốc độ xuống cấp của mặt đường. Hơn nữa, sau những trận mưa, các bề mặt này xả nước bị ô nhiễm vào hệ thống thoát nước mưa, làm gián đoạn chu trình lọc độ ẩm tự nhiên.

Thêm vào đó, cơ sở hạ tầng ô tô tạo ra ô nhiễm tiếng ồn liên tục. Ngay cả ô tô điện cũng không thể giải quyết triệt để vấn đề này: ở tốc độ cao, nguồn tiếng ồn chính không còn là động cơ, mà là sự tương tác giữa lốp xe với mặt đường. Tiếng ồn liên tục từ các đường cao tốc làm giảm chất lượng môi trường đô thị, ảnh hưởng đến sức khỏe của con người lẫn động vật, đồng thời làm suy giảm đa dạng sinh học.

Giao thông trên cao làm giảm đáng kể hiệu ứng này. Các tổ hợp đường ray dây có diện tích tiếp xúc với mặt đất nhỏ hơn nhiều, và các bánh xe thép của uPod đảm bảo sự di chuyển mượt mà, yên tĩnh, đặc biệt là khi so sánh với giao thông ô tô thông thường. Việc không có tình trạng phanh gấp, tắc đường và chuyển làn hỗn loạn giúp giảm thiểu hơn nữa ô nhiễm tiếng ồn.

Điều quan trọng đặc biệt là không gian bên dưới kết cấu đường ray không biến thành một vùng kỹ thuật cằn cỗi. Điều này đã được chứng minh thực tế tại Công viên sinh thái công nghệ EcoTechnoPark (Maryina Gorka, Belarus), nơi hệ sinh thái tự nhiên vẫn được bảo tồn trọn vẹn bên dưới các trụ đỡ của tổ hợp đường ray dây UST. Các loại cây dược liệu được con người sử dụng vẫn mọc ở đó, và bản thân cơ sở hạ tầng được hòa nhập vào môi trường tự nhiên mà không hề phá hủy cảnh quan. Đối với giao thông truyền thống, một mô hình như vậy gần như là bất khả thi: một tuyến đường cao tốc hay nền đắp đường sắt chắc chắn sẽ chia cắt hệ sinh thái, làm mất đi thảm thực vật và gây ô nhiễm khu vực xung quanh.

Lợi ích kinh tế

Đất đai trong các thành phố là một trong những tài nguyên đắt giá nhất. Nhưng như chúng ta đã đề cập, các khu vực rộng lớn hiện đang bị chiếm dụng hoàn toàn cho giao thông và đỗ xe. Đồng thời, cơ sở hạ tầng đường bộ đòi hỏi những khoản chi phí liên tục cho việc sửa chữa, vệ sinh, chiếu sáng và bảo trì. Nhựa đường xuống cấp dưới tác động của khí hậu, mật độ giao thông nặng và biến động nhiệt độ, trở thành một khoản chi phí vô tận cho ngân sách thành phố.

Cơ sở hạ tầng đường ray dây UST có tiềm năng giảm bớt gánh nặng này nhờ khối lượng công tác đất ít hơn và việc phân bổ đất đai nhỏ gọn hơn. Thành phố có cơ hội phát triển không phải thông qua việc mở rộng đường xá vô tận, mà thông qua việc sử dụng không gian hiện có một cách hợp lý hơn.

Điều này cũng làm thay đổi chính logic quy hoạch đô thị. Một thành phố lấy ô tô làm trung tâm buộc phải liên tục tạo ra các vùng đệm giữa đường xá và con người: rào cản chống ồn, vành đai xanh, nút giao thông rộng lớn và hành lang tiện ích. Kết quả là, không gian bị chia cắt và trở nên bất tiện cho người đi bộ.

Giao thông trên cao cho phép tích hợp cơ sở hạ tầng một cách liền mạch hơn rất nhiều. Các trụ đỡ nhỏ gọn và việc bố trí kết cấu đường ray trên cao giúp làm giảm hiệu ứng chia cắt không gian. Thành phố nhờ đó vẫn duy trì được sự kết nối hài hòa.